DrukujDrukuj

Jan Zbigniew Szwacz ps. Puma

Treść nie została jeszcze zweryfikowana przez moderatora.

Jan Zbigniew Szwacz ps. Puma (ur. 08.02.1923r. - zm. 31.03.1944r.)
Przed wybuchem II wojny światowej uczeń Państwowego Gimnazjum im Henryka Sienkiewicza w Łańcucie. Kapral Armii Krajowej, zaprzysiężony na rotę Związku Walki Zbrojnej w lutym 1940 roku. Należał do Placówki nr 3 i drużyny nr 3 Obwodu ZWZ Łańcut (następnie Obwodu AK Łańcut). Drużyną nr 3 dowodził Jego starszy brat pchor. Kazimierz Szwacz ps. „Gangster”.
W czasie okupacji „Puma” mieszkał w pobliżu stacji kolejowej w Łańcucie. Prowadził działania wywiadowcze polegające na obserwacji transportów kolejowych przed agresją Niemiec na Związek Radziecki oraz po inwazji. Współpracował z należącymi do podziemia kolejarzami, uczestnik wielokrotnych akcji pozyskiwania broni i wyposażenia wojskowego z niemieckich transportów kolejowych (zrzuty z transportów poruszających się lub stojących przed semaforem) na magistrali kolejowej Rzeszów-Łańcut. Organizator i dowódca patrolu skoczków kolejowych nr 2 wchodzącego w skład oddziału dywersji Obwodu Łańcut AK. Według relacji kolegów z konspiracji bardzo lubiany „Zbyszek” był najbardziej skutecznym skoczkiem kolejowym, zdobył dla organizacji podziemnej wiele karabinów maszynowych, pistoletów maszynowych, karabinów, pistoletów, wojskowych tornistrów i plecaków z wyposażeniem. Organizator i uczestnik wielu akcji dywersyjnych i sabotażowych na kolei polegających na uszkadzaniu parowozów i wagonów oraz dewastacji infrastruktury, Podczas skoków kolejowych nieraz dochodziło do wymiany ognia z ochroną transportów.
W październiku 1943 roku „Puma" wziął udział w wyprawie do niemieckiego magazynu amunicyjnego tzw. Waldlager w Sarzynie, skąd pozyskano duże ilości zapasów wojskowych, uczestniczył w akcji „N”, akcji na mleczarnię w Kraczkowej 16/17 września 1943 roku (sabotaż gospodarczy) oraz akcjach tzw. małego sabotażu. Brał udział w akcjach wykonywania wyroków wydanych przez specjalne podziemne sądy np. kara chłosty na niemieckim dyrektorze młyna w grudniu 1943 roku .
Wskutek „wsypy” wśród kolejarzy rzeszowskich należących do podziemia „Puma" został aresztowany przez rzeszowskie Gestapo w domu rodzinnym 25 marca 1944 roku. Więziony, przesłuchiwany i torturowany w siedzibie Gestapo w Rzeszowie, a następnie w więzieniu w zamku rzeszowskim. Nie wydał żadnego z kolegów z podziemia. Skazany na śmierć za "nieprawne posiadanie broni" i zastrzelony 31 marca 1944 roku. Spoczywa w kwaterze żołnierzy AK na cmentarzu komunalnym w Łańcucie.
Na podstawie rozkazu Komendanta Podokręgu Rzeszów AK z 11 listopada 1944 roku kapralowi Janowi Zbigniewowi Szwaczowi „Pumie” nadano pośmiertnie Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami.
Andrzej Borcz
Źródła i publikacje:
- udokumentowane wspomnienia żołnierzy AK: Józefa Borcza ps. „Krótki”, Eugeniusza Lecha ps. „Nerwus”, Jerzego Pelca-Piastowskiego ps. „Łazik”, Stanisława Rejmana ps. „Kątowicz”, Józefa Blajera ps. „Bej” - w zbiorach A. Borcza
- Borcz Andrzej, Obwód SZP-ZWZ-AK Łańcut 1939 -1945 w relacjach żołnierzy podziemia - organizacja, działania dywersyjne i sabotażowe, [w:] Rocznik Przemyski, t. 51 Historia Wojskowości z. 1 (13) 2015, s. 25-126
- Pelc-Piastowski Jerzy, Nasza jest noc, Katowice 2010
- Pelc-Piastowski Jerzy, W poszukiwaniu zwycięstwa, Biała Podlaska 2006
- Zabierowski Stanisław, Zamek. Więźniowie polityczni rzeszowskiego zamku w latach 1939-1944, Rzeszów 2005

Twoja ocena: Brak Średnia: 5 (5 głosów)