DrukujDrukuj

Kościół św. Mikołaja w Lubli

Treść nie została jeszcze zweryfikowana przez moderatora.
Autor:
Współautorzy:
  • Arkadiusz Bednarczyk
Drewnianą świątynię wybudowano na małym wzniesieniu około 300 metrów od głównej drogi prowadzącej przez wieś. Zdaniem R. Brykowskiego i M. Korneckiego kościół pochodzi prawdopodobnie z 1611 r. Jednak zarówno bryła, jak sposób budowy, wykazują cechy pozwalające na wcześniejsze datowanie. Przyjęło się określać czas budowy kościoła w Lubli na II połowę XV lub na przełom XV i XVI wieku. Obiekt objęty jest ścisłą ochroną konserwatorską i wpisany do rejestru zabytków15 listopada 1948 r.
Świątynię w Lubli wybudowano dzięki fundacji Mikołaja Grota, opata cystersów z Koprzywnicy. Kościół, jak większość tego typu budowli, jest orientowany. Zbudowano go w całości z drewna modrzewiowego, w konstrukcji zrębowej, na podmurówce kamiennej okrytej gontowym fartuchem. Kościół jest jednonawowy, z węższym zamkniętym trójbocznie prezbiterium i stojącą przy nim od północy prostokątną zakrystią. Do prezbiterium przystawiono nieco szerszy, ale tej samej wysokości korpus nawowy. Ma on rzut kwadratu, czyli formę uznawaną w kościołach drewnianych za bardziej archaiczną. Przy nawie od strony północnej znajduje się babiniec. Wnętrze nawy nakryto stropem w 1778 lub 1793 r. Strop z zaskrzynieniami wsparty jest na dwóch parach sześciobocznych słupów. Te cztery kolumny z pseudokapitelami stoją na wysokich cokołach, natomiast na osi stropu znajduje się ozdobnie profilowany podciąg wzdłużny datowany na II połowę XV wieku. Wewnątrz ściany prezbiterium i nawy są lekko pochylone do środka i wzmocnione lisicami. Na zewnątrz pochyłe ściany świątyni pierwotnie otoczone były sobotami, które zasłonięto deskami w roku 1922. Ściany budynku oszalowano deskami, podobnie jak izbicę wieży. Gont drewniany pokrywa pozostałą cześć wieży świątyni oraz dach pulpitowy nad nawą i prezbiterium.
W styczniu 1945 roku podczas działań wojennych kościół został poważnie uszkodzony. Pociski artyleryjskie zniszczyły wieżę w 2/3, natomiast dach kościoła z północnej strony został strzaskany w połowie. Wieżyczka-sygnaturka przetrwała, ale była mocno podziurawiona odłamkami. Przez dach nad ołtarzem głównym wpadł pocisk i eksplodował na wysokości mensy ołtarzowej, nie wyrządzając jej jednak większej szkody. W wyniku ostrzału przechyliła się konstrukcja kościoła.
Na wyposażenie i wystrój zabytku składa się zespół malarstwa, rzeźby i rzemiosła artystycznego z okresu od XV do XIX w. o dużych wartościach kulturowych i historycznych. Do niewątpliwie najcenniejszych należą późnogotyckie obrazy św. Mikołaja i Matki Bożej Anielskiej oraz obraz Chrystusa Męża Boleści z Matką Boską (gotycki z XV w.). Ołtarz główny i ołtarze boczne, późnobarokowe, pochodzą z początku XVIII w. W lewym ołtarzu znajduje się późnobarokowe antepedium przedstawiające Chrystusa i Cierniem Koronowanie oraz śmierć św. Stanisława. Na belce tęczowej umieszczony jest krzyż barokowy z II połowy XVII w. Godna uwagi jest także rokokowa, bogato rzeźbiona ambona z 1778 roku i konfesjonał z II połowy XVIII w. W wieży kościoła na ścianie południowej umieszczona jest główka Chrystusa pochodząca z krucyfiksu, który znajdował się tu przed wojną. Podczas ostrzału artyleryjskiego Lubli w styczniu 1945 r. wybuch pocisku zniszczył krucyfiks, a nienaruszona głowa Ukrzyżowanego wbiła się w drewnianą ścianę. W przykościelnej dzwonnicy znajduje się gotycki dzwon z końca XV w.
W trosce o ochronę kościoła wraz z wyposażeniem podejmowano w okresie ostatnich 200 lat kilkakrotnie prace remontowo-konserwatorskie. W 1793 r., w czasie remontu świątyni dostawiono do niej od strony zachodniej wysoką wieżę. Kolejne remonty miały miejsce w latach: 1838, 1862, 1922 i 1945. W 1968 r. staraniem ówczesnego proboszcza ks. W. Jasionowskiego odnowiono polichromię, a w 1970 r. odnowiono złocenie ołtarza głównego, ołtarzy bocznych oraz ambony. W 1995 r. ks. Franciszek Podolski podjął się zadania odbudowy wieży. Wówczas dokonano rekonstrukcji pierwotnej jej formy zakończonej izbicą, na której dobudowano sygnaturkę. Wtedy również odtworzono ogrodzenie wokół zabytkowego zespołu.
Prace remontowo-konserwatorskie przy kościele w Lubli rozpoczęto również w 2003 roku z inicjatywy proboszcza ks. Juliana Bartnika. Pierwszy etap prac obejmował wymianę poszycia gontowego dachu kościoła oraz remont oryginalnej konstrukcji więźby dachowej od strony północnej. Prace te były kontynuowane w 2004 r. i obejmowały wymianę zniszczonych elementów konstrukcji dachu od strony południowej oraz konserwację i wymianę elementów stropu wraz z dociepleniem. Od 2004 roku trwa także kolejna konserwacja ruchomego wyposażenia świątyni.
W 2005 r. zrealizowano trzeci etap działań, który dotyczył zakrystii oraz babińca. Zakres prac obejmował m. in. podniesienie kościoła, stemplowanie, wykonanie fundamentów z betonu i kamienia, wymianę podwalin, wykonanie schodów betonowych zewnętrznych, remont ścian zrębowych z dociepleniem oraz wykonanie fartucha z gontów. Roboty kontynuowano w roku 2006 przy prezbiterium. Ich zwieńczeniem było wykonanie drewnianej podłogi w babińcu i zakrystii. Realizacja trwających kilka lat prac remontowo-konserwatorskich wpłynęła na poprawę stanu technicznego, estetykę oraz pozwoliła na wyeksponowanie walorów zabytkowych i architektonicznych kościoła w Lubli.

Źródło:

  • "Skarby Podkarpackie" nr 8 (01-02.2007)

Autor: ks. Marcin Nabożny

Brak głosów