Autor:
volodya
Współautorzy:
  • Arkadiusz Bednarczyk
  • MissTake
  • astec
Łańcut, ul. Kościuszki

Łańcut - miasto w województwie podkarpackim. Siedziba powiatu i gminy. Leży na granicy Podgórza Rzeszowskiego i Pradoliny Podkarpackiej. Według danych z 31 grudnia 2008 roku Łańcut zamieszkuje 18 025 mieszkańców.

Najdawniejsze dzieje miasta są dziś trudne do ustalenia. Informacje pochodzące z badań archeologicznych przeprowadzonych na terenie Łańcuta potwierdzają istnienie osadnictwa ok. 4000 lat p.n.e. Brak źródeł, nie pozwala też precyzyjnie określić dokładniej daty powstania miasta.

Pierwszym pewnym dokumentem potwierdzającym istnienie Łańcuta jest bulla papieża Grzegorza XI z 28 stycznia 1378 roku, w której istniejącemu wówczas konwentowi dominikanów, m.in. w Łańcucie, powierzono pełnienie funkcji misyjnych na Rusi. Łańcut, jako miasto występuje po raz pierwszy w 1381 roku w dokumencie lokacyjnym wsi Langenau wydanym w Łańcucie przez Otton z Pilczy. Datę lokacji miasta na prawie magdeburskim wiąże się z rokiem 1349. W tym roku istniał w Łańcucie drewniany kościół pod wezwaniem św. Barbary i według tradycji kościelnej z tą datą wiąże się początek parafii i lokację Łańcuta – nadanie praw miejskich przez króla Kazimierza Wielkiego.

Pierwszym właścicielem miasta był Otton z Pilczy - Pilecki herbu Topór, który otrzymał dobra łańcuckie od Kazimierza Wielkiego za zasługi w czasie pełnienia funkcji starosty ruskiego. Siedziba Pileckich mieściła się na terenach, gdzie dziś wznoszą się budynki probostwa. W rękach tego rodu Łańcut znajdował się do 1586 roku. Kolejnymi jego właścicielami byli: Stadniccy, Lubomirscy i Potoccy - aż do 1944 roku. Tak więc przez kilkaset lat miasto pozostawało w cieniu wspaniałej rezydencji magnackiej, z drugiej jednak strony ożywione życie gospodarcze latyfundium, kulturalne na zamku, przyjazdy możnowładców i królów wpływały korzystnie na rozwój miasta i jego znaczenie. Za czasów Pileckich miasto leżące na ważnym szlaku handlowym przeżywało okres rozkwitu. Już w 1406 roku łańcuckim czeladnikom tkackim nadany został statut, na którym widnieje pieczęć radziecka Miasta Łańcuta przedstawiająca św. Michała zabijającego smoka - godło to przetrwało wieki i stało się herbem miasta.

Pomyślnemu rozwojowi Łańcuta dodawały splendoru liczne wizyty koronowanych głów. Bywali tu m.in. Kazimierz Wielki, Władysław Jagiełło, Książe Witold, Zygmunt Luksemburski i Zygmunt Stary. Około roku 1586 Anna z Sieniawskich Pilecka zamieniła za długi dobra łańcuckie ze Stanisławem ze Żmigrodu - zwanym później „diabłem łańcuckim”. Jego czasy ze względu na liczne wojny z Mikołajem Spytkiem Ligęzą z Rzeszowa, z Korniaktami, z Łukaszem Opalińskim starostą leżajskim, ocenia się jako najmniej korzystne w dziejach miasta. Awanturniczy tryb życia Stanisława Stadnickiego doprowadził w 1608 roku do całkowitej ruiny dworu oraz znacznego zubożenia Łańcuta. Po śmierci Stanisława, jego synowie odbudowali swoją siedzibę poza granicami miasta – w miejscu, gdzie wznosi się obecny Zamek.

Zadłużone dobra łańcuckie odkupił w 1629 roku od Stadnickich Stanisław Lubomirski. Rodowi temu zamek zawdzięcza dzisiejszy kształt, jego uświetnienie i przekształcenie łańcuckiej fortecy we wspaniałą rezydencję o charakterze pałacowym. W ich posiadaniu Łańcut pozostaje do 1816 roku. Wtedy to po śmierci Księżnej Marszałkowej Izabeli Lubomirskiej sukcesorami dóbr łańcuckich zostali dwaj wnukowie - Alfred i Artur Potoccy. Po podziale majątku Alfred ustanowił ordynację, w której rządy do 1944 roku sprawowali Potoccy. Ze względu na swoje położenie, miasto przechodziło burzliwe koleje losu-wielokrotnie plądrowane i palone przez Wołochów (1498), Tatarów (1502, 1523, 1624), w 1657 roku przez księcia Siedmiogrodu Jerzego II Rakoczego, niszczone i grabione podczas licznych przemarszów wojsk, gnębione epidemiami.

Ostatni wielki pożar w 1820 roku stracił całą drewnianą zabudowę miasta. Od początku przejęcia dóbr Potoccy rozpoczęli ożywioną działalność gospodarczą i budowlaną. Dzięki temu od połowy XIX wieku Łańcut zaczął dźwigać z upadku. Potoccy uruchomili browar, fabrykę likierów i rosolisów, rafinerie spirytusu, cukrownie, spichlerze, chmielarnie. Do rozwoju miasta w znacznym stopniu przyczyniła się również budowa linii kolejowej Kraków - Lwów. W 1910 roku w Łańcucie zamieszkiwało około 5,5 tys. mieszkańców - z czego 1/3 stanowiła ludność pochodzenia żydowskiego. W dziesięcioleciu międzywojennym miasto popadło w zastój, wiodąc żywot prowincjonalnego miasteczka. Podczas dwóch wojen światowych Łańcut nie poniósł większych strat materialnych, natomiast, natomiast duże straty w ludności szczególnie żydowskiej.

Dynamiczny rozwój miasta nastąpił po roku 1945. Wybudowano wodociągi miejskie, rozbudowano urządzenia wodno-kanalizacyjne, powstały nowe osiedla mieszkaniowe, rozbudowano i wybudowano nowe zakłady przemysłowe, obiekty kulturalne i oświatowe. Dzięki temu Łańcut zaczął pełnić rolę regionalnego ośrodka administracyjnego i gospodarczego. Równocześnie wzrosło znaczenie miasta na turystycznej i kulturalnej mapie województwa i kraju.

Kultura w Łańcucie

Łańcut zajmuje jedno z czołowych miejsc na kulturalnej mapie Polski . Odbywa się to bowiem znany na świecie festiwal muzyczny, na który przyjeżdżają najwybitniejsi polscy i zagraniczni artyści . Ważne wydarzenia kulturalne , które odbywają się w powiecie to:

  • Międzynarodowy Festiwal Muzyczny w Łańcucie
  • Mistrzowskie Kursy Muzyczne im. Zenona Brzewskiego z udziałem artystów o światowej renomie
  • Ogólnopolskie Plenery Malarskie w Rakszawie
  • Dni Kultury Chrześcijańskiej w Rakszawie
  • Wesele Krzemienickie - wystawiana od 50 lat w Czarnej inscenizacja wesela wiejskiego z poł. XIX w.

Od wielu lat Łańcut jest atrakcyjnym ośrodkiem kulturalnym znanym nie tylko w kraju ale i za granicą. Dzięki zespołowi pałacowo – parkowemu , jednemu z najpiękniejszych w kraju , Łańcut jest znaczącą atrakcją turystyczną w skali Europy . W 1962 r. zapoczątkowano organizowane corocznie w unikatowych wnętrzach łańcuckiego pałacu „Dni Muzyki Kameralnej”, które w 1981 r. przekształcono w Festiwal Muzyczny. Ponadto w lipcu i sierpniu odbywają się tu Międzynarodowe Kursy Muzyczne im. Zenona Brzewskiego, w czasie których pogłębia swą wiedzę i umiejętności muzyczne młodzież nie tylko z Polski, ale z całego świata. Walory Łańcuta docenił Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej zapraszając do łańcuckiego zamku Prezydentów Grupy Wyszehradzkiej i bywając tu niejednokrotnie.

Od 1976 r. organizowana jest Łańcucka Jesień Kulturalna, podczas której prezentują się zespoły folklorystyczne z regionu i zagranicznych miast partnerskich. Do przedstawicieli łańcuckiego środowiska artystycznego zaliczyć należy muzykującą rodzinę pp. Magoniów, występujących pod nazwą Big Family Band, Zespół Tańca Nowoczesnego „Ekrol” i wiele innych działających przy Miejskim Domu Kultury w Łańcucie i Zespole Placówek Oświatowo-Wychowawczych.

Prężnie działa również Miejska Biblioteka Publiczna, która prowadzi wśród dzieci i młodzieży szereg zajęć dydaktycznych rozwijających wiedzę, tolerancję i umiejętności plastyczne. W Łańcucie działa kino Gabinet przy MDK oraz Sokół.

Za sprawą Stowarzyszenia Miłośników Pojazdów Militarnych i Techniki Zabytkowej im. 10 Pułku Strzelców Konnych odbywają się zjazdy i rajdy Miłośników Zabytkowych Pojazdów Militarnych .

Walory turystyczne Łańcuta

Region łańcucki , a szczególnie miasto Łańcut , zajmuje jedno z czołowych miejsc na mapie turystycznej Polski . Posiada interesujące okolice , ciekawe wsie i tereny krajoznawcze . W najbliższej okolicy miasta znajduje się zespół kilku dużych i ciekawych wsi lokowanych w połowie XIV w., wyróżniających się wysoką kulturą i gospodarnością oraz dobrze zachowanymi reliktami dawnego budownictwa .

Łańcut jest znaczącą atrakcją turystyczną w skali Europy dzięki obecności jednego z najpiękniejszych w kraju kompleksu parkowo – pałacowego o pow. 30 ha . Zespół pałacowy obejmuje także : oranżerię ,neobarokowy Zameczek Romantyczny z klasycznymi elementami , klasyczną Ujeżdżalnię , Powozownię z kolekcja powozów konnych , Stajnie Cugowe , a we wschodnim skrzydle budynku – ekspozycję ikon .

Co roku miasto Łańcut odwiedzane jest przez ok. 200 tys. zorganizowanych grup turystycznych i turystów indywidualnych. Na ponad 30-hektarowej powierzchni znajdują się: rezydencja magnacka z autentycznymi wnętrzami, unikatowa kolekcja powozów, Stajnie Cugowe, w których umiejscowiono izbę pamięci 10 Pułku Strzelców Konnych, Oranżeria, Zameczek Romantyczny. W posiadaniu łańcuckiego muzeum znajduje się również największy w Polsce zbiór ikon z XV – XX w .

Innymi z atrakcji miasta godnymi odwiedzenia są: Łańcucka Fara z cudami słynącym obrazem Matki Bożej Szkaplerznej, dawny kościół i klasztor OO. Dominikanów, barokowa synagoga z autentyczną bimą, w której znajduje się obecnie muzeum judaików. Warto odwiedzić jedyne w Polsce Muzeum Gorzelnictwa. Po zwiedzeniu parku koniecznie trzeba zapuścić się w urokliwe uliczki najstarszej części Łańcuta. Można tu podziwiać piękne wille mieszczańskie, z XIX w., gdyż większość wcześniejszej zabudowy spłonęła w wielkim pożarze z 1820 r. oraz liczne budynki użyteczności publicznej powstałe w latach Ordynacji Potockich.

W Łańcucie kultura i przyroda przenikają się wzajemnie, stwarzając doskonałe warunki do wypoczynku. Bogactwo różnorodnych form zadowoli zarówno tych, którzy pragną odpocząć, zgłębiając historię i kulturę miejsc, do których się udają - jak i tych, którzy preferują aktywny wypoczynek na świeżym powietrzu.
Łagodny klimat, czyste stawy i rzeki, bogate w owoce, grzyby i dziką zwierzynę lasy zachęcą do wycieczek zarówno pieszych, jak i rowerowych. Miłośnicy koni mogą oddać się swemu hobby w pięknie położonym niedaleko Łańcuta -Julinie. Zimą na narciarzy czeka stok z wyciągiem orczykowym w Handzlówce – miejscowości położonej kilka km od Łańcuta.

Źródło

Twoja ocena: Brak Średnia: 4.4 (7 głosów)