DrukujDrukuj

Przeworski konwent Bożogrobców

Współautorzy:
  • volodya
  • ŁukaszWu
  • astec

U schyłku XIV wieku bożogrobcy włączyli się w budowę organizacji kościelnej na Rusi Czerwonej.W 1393 roku bp Jan Mraz (sam należał do zakonu bożogrobców) zgodził się na założenie parafii w Przeworsku przez Jana z Tarnowa wojewodę sandomierskiego i właściciela klucza jarosławskiego oraz starostę ruskiego. Parafia została erygowana 28 kwietnia 1393 roku przy istniejącym na tzw. małym Rynku kościółku św. Katarzyny. W roku następnym Jan z Tarnowa przekazał kościół św. Katarzyny bożogrobcom, pomysł powierzenia im parafii w Przeworsku wyszedł niewątpliwie od biskupa lubuskiego.

Tarnowski przekazał zakonnikom także tereny tzw. Kniaziego Grodziszcza (zapewne siedziby ruskiej wołosti) pod budowę klasztoru św. Ducha. Ponieważ kościółek św. Katarzyny okazał się zbyt mały na potrzeby duszpasterskie w roku 1430 ówczesny właściciel miasta Rafał z Tarnowa i Jarosławia oraz jego syn Rafał z Jarosławia i Przeworska kasztelan sandomierski i marszałek Królestwa Polskiego podjęli budowę nowego kościoła na terenie Kniaziego Grodziszcza. Budowa trwała w latach 1430-1473. Nadzorowali ją prepozyci Dominik, Jan i Mikołaj. W latach 1473-1516 wybudowano budynek parafialny. Parafia od początku była hojnie obdarowywana okolicznymi wsiami. Klasztorowi podlegały kaplice w sąsiednich wsiach: Studzian i Rozbórz. Tarnowscy jako fundatorzy otrzymali też prawo wybierania spośród bożogrobców prepozyta. Konwent przeworskich bożogrobców liczebnie się powiększał. Na początku w 1394 roku był tu tylko prepozyt i jeden brat, w 1471 było, co najmniej czterech braci a w 1490 biskup przemyski Jan z Targowiska zalecił w trakcie przeprowadzanej wizytacji by zakonnicy nie włóczyli się po mieście, lecz chodzili po dwóch. W latach 1585 i 1587 na mocy postanowień kapituły zakonu bożogrobców podzielono zakon w Polsce na cztery prowincje w tym ruską z ośrodkiem w Przeworsku, co świadczyło o dużej randze domu przeworskiego. W skład prowincji wchodziły parafie w Leżajsku, Giedlarowej, Rudołowicach, Tuligłowach, Urzejowicach i Gniewczynie.

Pierwszym prepozytem parafii był niejaki Bartłomiej z Mazowsza a wikarym brat Priskan. Do kasaty bożogrobców w1819 roku w Przeworsku służbę bożą pełniło 34 prepozytów w tym ostatni Kasper Mizerski, który jeszcze do 1846 roku pełnił funkcję proboszcza parafii.. W ciągu istnienia placówki bożogrobców w Przeworsku działali tu wikariusze, penitencjarze zakładano różne stowarzyszenia czy bractwa (pierwsze 1659 roku).

L i t e r a t u r a:

A.. Bednarczyk, Bożogrobcy w Przeworsku, Tyg. Niedziela 15/2009; Kościół i kanonia Bożogrobców w Przeworsku oprac. Szczepan Kozak, Janusz Polaczek ; Przemyśl 1999; M. Starnawska, Między Jerozolimą a Łukowe. Zakony krzyżowe na ziemiach polskich w średniowieczu. Warszawa 2006

Twoja ocena: Brak Średnia: 4.6 (19 głosów)